NL / EN

COLUMN:
PLANTEN OF VERZUIPEN

Evelien Feys
23/09/2017


China, Texas, Oostenrijk, India, Bangladesh, Nepal, Duitsland, Florida: de lijst is lang. Allemaal kregen ze te kampen met extreme regenval en dat in slechts twee maanden tijd. De wetenschappelijke consensus: klimaatverandering is de realiteit en ze gaat gepaard met extremere weerfenomenen, die dus steeds vaker zullen voorkomen. Naast het totale gebrek aan toereikende maatregelen om deze klimaatverandering tegen te gaan, zijn er ook weinig structurele plannen om de gevolgen op te vangen. We kunnen de natuur niet bedwingen: wij zijn wel degelijk degenen die onze levenswijze moeten aanpassen.

Maar het is belangrijk om te beseffen dat hevige regenval niet per se gelijk staat aan overstromingen. Door grootschalige ontbossing die op veel plaatsen in de wereld plaatsvindt, zijn er geen planten meer die het water kunnen opnemen. Ook zijn er geen boomwortels meer die de grond bijeenhouden en beschermen tegen erosie, met modderstromen en aardverschuivingen tot gevolg. Als er dan ook nog eens massaal op die grond gebouwd is, worden rampen gecreëerd zoals de dodelijke modderstroom vorige maand in Sierra Leone.
We kunnen niet vermijden dat er regen uit de lucht valt, maar een duurzaam beleid kan de schade enorm beperken. In Vlaanderen heeft de verkavelingscultuur, het dichtgooien van grachten en het volbouwen van overstromingsgebieden de waterhuishouding ook geen goed gedaan. De rioleringen hebben de capaciteit niet om dit op te vangen en ze zijn vaak slecht onderhouden – denk aan het triumviraat van Brusselse zinkgaten. Gevolg: bij elke zware regenval staan er gegarandeerd delen van het land onder water.

In Berlijn zijn er buurten zoals Rummelburg die de stad omdopen tot een sponge city: groendaken en –façades, beplanting en een greppelnetwerk zorgen voor het opvangen, verdampen en wegtrekken van water, terwijl ze de stad afkoelen. Landschapsarchitect Carlo Becker bedacht de strategie waarbij water en hitte geregeld worden door imitatie van de natuur. Riolering is niet langer nodig, want het water blijft in de stad en hoeft niet afgevoerd te worden. De onderhoudskosten zijn ook nihil in vergelijking met de miljoenen die onder de grond gestoken (zouden) moeten worden. Becker zegt het zelf: “Het is een kwestie van politieke wil.”
We hebben nood aan een beleid dat een langetermijnvisie voorop stelt en komaf maakt met opportunisme en onverantwoorde ruimtelijke planning.

Het concept van sponge cities gaat het klimaat niet redden en het is waarschijnlijk niet bestand tegen de regenval bij orkaangeweld zoals Irma, maar het is een manier waar op we toch in belangrijke mate kunnen bijdragen tot de leefbaarheid en duurzaamheid van onze steden. En die steden, dat is net waar we met z’n allen zullen moeten gaan wonen. Maar dat is voor een andere column.