NL / EN

COLUMN:
VERKAVELINGSVLAAMS

Evelien Feys
26/03/2018


Zeg nu zelf: wat is er Vlaemscher dan de verkaveling? Huisje, tuintje, boompje, en vooral: autootje. Bij de verkaveling staat er zeker en vast een (bedrijfs)wagen in de garage – misschien zelfs nog één onder de carport – en tijdens het ontbijt wordt er dagelijks gezucht en geklaagd bij de verkeersinformatie op de radio. Mensen die klagen over files en het verkeer terwijl ze zelf elke dag met de auto overal naartoe rijden: het zou hilarisch zijn als het niet zo deprimerend was. Ze wonen in hun persoonlijke burchten met netjes onderhouden heggen als grachten, waarin ze afgeven op steden waar ze nooit komen en op mensen – lees: bevolkingsgroepen – die ze nog nooit ontmoet hebben. Ze klagen over te hoge belastingen, maar spreken wel over migranten die hun sociale zekerheid bedreigen – even snel vergetend dat die geïnstalleerd is door hun aartsvijanden, de Socialisten™ – terwijl het de politici zijn waar zij op stemmen die het sociale systeem uithollen.

Het resultaat: mensen kunnen niet meer samenleven.

De verkaveling is niet enkel sociaal rampzalig, maar ook ecologisch brengt het alleen maar ellende voort: de vervuiling door de auto’s die er primair vervoersmiddel zijn; de grote energievraag van grote, vrijstaande huizen, die vaak slecht geïsoleerd zijn; het hypothekeren van de grondwaterhuishouding; het openbreken van natuurlijke gebieden die verbinding nodig hebben om ecologisch waardevol te zijn…
Daar komt nog bij dat deze ruimtelijke constellatie peperduur is voor de staat. Voor een gebied dat amper groter is dan een erwt, heeft Vlaanderen idioot geasfalteerde of gebetonneerde kilometers. Die moeten onderhouden worden. Ook het onderhoud van riolering en andere nutsvoorzieningen kosten ons, aangezien er bij verkavelings- en lintbebouwing veel meer kilometers afgelegd moeten worden dan in stedelijke omgeving – reality check voor alle ‘natuurliefhebbers’ die hun villa in een bos neerpoten: dat is zo ongeveer het slechtste wat je kan doen. Als je van de natuur houdt: ga in de stad wonen.
En wat voor mij al helemaal onbegrijpelijk is, is het belastingvoordeel voor bedrijfswagens. Gelukkig komt hier verandering in: de Vlaamse regering heeft een wet goedgekeurd die alternatieven voorziet voor de salariswagen. Toch is dit niet voldoende; bedrijfswagens zouden zonder meer afgeraden (of afgeschaft) moeten worden in plaats van louter alternatieven te bieden. Er zijn te veel auto’s op de baan; dit moet opgelost worden door o.a. bedrijfswagens absoluut nadelig te maken, maar dit gebeurt niet en bovendien wordt als anti-filemaatregel de capaciteit van de wegen vergroot; voorbeelden uit o.a. Nederland bewijzen nochtans dat capaciteitsuitbreiding een averechts effect heeft op oververzadiging.

Met z’n allen in verdichte gebieden gaan wonen lijkt de enige oplossing – spoiler alert: dat is het ook. Toch is de stad geen Eden; hoewel ik denk dat we met goede wil al heel ver zouden komen, zijn er ook een reeks structurele problemen, waarvoor in de eerste plaats op beleidsniveau een oplossing gezocht zou moeten worden. Eén van die problemen is mobiliteit, namelijk auto’s in de stad, en daarmee samenhangend de barslechte luchtkwaliteit.

Auto’s zijn moordmachines in steden. Iedereen die al eens door Antwerpen of Brussel heeft gefietst, weet hoe levensgevaarlijk dat is. En de cijfers bewijzen het. Daarbij zijn er nog ontelbare, stille, trage moorden door de uitstootgassen, die ons allemaal vergiftigen, terwijl we de bomen die onze lucht kunnen zuiveren en masse blijven kappen (en de bomen op de Leien tellen niet als bosrijk gebied). Momenteel zijn er protesten van ouders die bezorgd zijn over de slechte luchtkwaliteit in de scholen van hun kinderen na een reportage van Greenpeace in Pano. Terecht, maar ik vraag me af op welke planeet mensen de afgelopen jaren geleefd hebben als die cijfers echt als een verrassing komen…

‘Maar ik heb dé oplossing!’ hoor ik Elon Musk al roepen, in zijn zelfrijdende Tesla voorbij cruisend, terwijl hij ‘kassa kassa’ denkt – vergeef me mijn cynisme, maar van iemand die commerciële ruimtereizen naar Mars wilt opzetten, maak je mij niet wijs dat hij iets om het milieu geeft. Zelf heb ik mijn bedenkingen bij elektrische auto’s in steden. Ze zijn absoluut een stap vooruit tegenover diesel- of benzinewagens, maar ze brengen ook problemen met zich mee. Een elektrische wagen hoor je bijna niet aankomen, wat de veiligheid niet vooruit helpt, én ze creëren een energievraag die we gewoonweg niet kunnen beantwoorden. Elektriciteit is te goedkoop in dit land. De oplossing is niet meer elektriciteit maken, maar er minder van verbruiken. Bovendien doen elektrische wagens niets aan de overmacht van de auto in de stedelijke mobiliteit.

Wordt het niet eens tijd dat we Koning Auto uit de stad bannen? Enkel diensten, leveringen en uitzonderingen voor mensen met een beperkte mobiliteit: de rest mag het openbaar vervoer nemen. Al het geld dat verspild wordt aan infrastructuur voor wagens kan geïnvesteerd worden in het openbaar vervoer, want dat is nu toch echt een geniaal idee: hoogwaardig, collectief transport dat betaalbaar is, economisch én ecologisch voordelig. Dat we daar niet eerder aan gedacht hebben, zeg.
En als we dan toch bezig zijn: ook buiten de stad mag de auto van zijn voetstuk gehaald worden. Het is me nog steeds niet duidelijk waarom onze volledige mobiliteit op de auto afgesteld is, en al helemaal niet waarom we dat zo vanzelfsprekend blijven vinden. Stadscentra met metro/tram/trambus en treinverbindingen tussen de kernen: waarom kan het niet zo? Die InterCity treinen mogen hun naam wel eens waardig worden, en niet in elk opgeblazen dorp halthouden.

Telkens wanneer ik vertel dat ik geen rijbewijs heb en ook absoluut niet van plan ben om dat ooit te halen, worden mijn woorden op hoongelach onthaald. Voor mij is het heel logisch: individueel, gemotoriseerd transport is niet meer van deze tijd, laat staan van de toekomst. De elektrische auto is slechts een pleister op een gapend gat van een wonde. We moeten eens kritisch nadenken over hoe we hier leven, in plaats van een betonstop in te voeren in 2050. Dát is pas lachwekkend.

Ik heb veel verschillende dingen aangehaald, maar dat is noodzakelijk omdat ze allemaal met elkaar in verband staan. Het ene probleem kan niet zonder het andere aangepakt en opgelost worden. Het is duidelijk dat we niet moeten wachten op beleidsmakers, want dan komt er niets van in huis. Individuele mensen moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Het verbaast me steeds hoe weinig mensen zich bewust zijn (of bewust willen zijn) van hun eigen impact om onze leefwereld. Dus doe me een lol en ruil die bedrijfswagen voor wat moneys en ga in de stad wonen. Je kan een auto ook altijd nog huren of delen. Wonderbaarlijk, toch?

Maar serieus: dit is werkelijk een van de meest prangende problemen van onze tijd en er moet iets aan gedaan worden. Want als we dat niet doen, rijden we met z’n allen in onze bedrijfswagens recht naar een sociaal en ecologisch onleefbare wereld. En geloof me vrij: op die route staat geen file.