NL / EN

COLUMN:
WAT MET ERFGOED?

Helena van Looveren
11/10/2017


Verwaarlozing of afbraak, dat zijn de opties die het vaak winnen van renovatie als we spreken over historische gebouwen in België. De subsidies voor cultuur werden sterk naar omlaag getrokken, en daar lijden niet enkel vele kunstorganisaties onder, maar zelfs onze monumenten. Ook de grote schulden van de Vlaamse gemeenten zijn een boosdoener: investeringen in onroerend erfgoed worden vaak als eerste aan de kant geschoven of uitgesteld tot een verre toekomst. Een spijtige zaak, zeker voor alle bouwwerken die nog zoveel potentieel bezitten maar plaats moeten maken voor gloednieuwe appartementsblokken.

Neem nu bijvoorbeeld het Kasteel van Horst, een mooi staaltje middeleeuwse architectuur en tevens een symbool van de bekende Belgische ‘Rode Ridder’-stripverhalen. Het is een monument dat druk bezocht wordt, maar dit jaar ontoegankelijk is voor het publiek: het kasteel beschikt niet meer over de nodige stabiliteit om veilig te zijn. Langs de buitenkant is de grote barst in de toren vanop meters afstand duidelijk te zien. Men is naar verluidt druk bezig met het zoeken naar een oplossing voor dit (financiële) probleem, maar ondertussen brokkelen de stenen wel verder af. En zo verliezen we, niet alleen hier maar op veel meer plaatsen in ons landje, langzaamaan een mooi stukje geschiedenis.

Château de Noisy, een kasteel dat zijn faam vooral te danken heeft aan de vele urbex-ers die hiervoor afzakken naar de Belgische Ardennen, werd vorig jaar na een kwarteeuw leegstand afgebroken. De Waalse minister voor Erfgoed vond de architecturale waarde van het gebouw niet voldoende om het te behouden, dus was slopen volgens hem de beste optie. Het feit dat dit één van de zeldzame 19e eeuwse neogotische kastelen in ons land was en er zelfs vanuit Engeland interesse werd getoond om dit een nieuwe functie te geven, kon hem blijkbaar niet overtuigen de afbraak tegen te gaan.

Gelukkig bestaan er nog projecten zoals Kasteel Boterberg in Kalmthout, dat dit weekend de Onroerenderfgoedprijs won. Na jaren van leegstand kreeg het kasteeldomein een nieuw leven als cohousingproject. De originele stijl werd behouden en gerenoveerd, maar de invulling is vernieuwend. Het is een sprekend voorbeeld dat aantoont dat het wél mogelijk is de nodige aandacht te besteden aan erfgoed en er tegelijkertijd een eigentijdse insteek aan te geven.